Inspiratiebezoek

Eind mei 2026 brachten de STO-programmamanagers van Gouda, Zoetermeer, Rijnstreek en Leiden, Duin- en Bollenstreek een bezoek aan Cleantech Park Arnhem. We lieten ons inspireren op het gebied van energietransitie, netcongestie, living labs en ecosystemen bij Connectr op het voormalige Industriepark Kleefse Waard. Met veel dank aan Chloé Deniz voor de rondleiding en de inkijk in dit mooie ecosysteem.

Wat ons vooral is opgevallen: hier wordt innovatie niet uitgelegd maar zichtbaar gemaakt. Het terrein zelf is een living lab waar onderwijs, overheid, startups, scale-ups en industrie letterlijk naast elkaar werken aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Van waterstof- en mobiliteitsinnovaties tot circulaire materialen, biobased toepassingen, energie-oplossingen en klimaatadaptieve infrastructuur: overal zie je prototypes, pilots en toepassingen ontstaan. Niet verstopt in een laboratorium, maar midden in de praktijk.

Connectr vervult daarin nadrukkelijk een regierol. Met ondersteuning vanuit onder andere de gemeente Arnhem en provinciale en landelijke middelen wordt hier actief gebouwd aan een ecosysteem waarin ontmoeting, experimenteren en samenwerken centraal staan. Bedrijven huren werk- en experimenteerruimtes, startups groeien door, communitymanagers verbinden partijen en evenementen brengen onderwijs, industrie en talent samen.

Tijdens evenementen zoals Energy Meets Talent ontmoeten studenten bedrijven als Alliander en TenneT al vroeg in hun opleiding. Niet alleen via banenmarkten, maar doordat zij zich daadwerkelijk bewegen in dezelfde innovatieomgeving. Juist die fysieke nabijheid lijkt hier een enorme versneller. Opvallend was ook hoe breed techniek hier wordt benaderd. Niet alleen harde techniek, maar ook design, circulariteit, ecologie en creativiteit maken integraal onderdeel uit van de innovaties. Zo werkt ArtEZ University of the Arts samen met studenten en makers aan duurzame toepassingen zoals kleding met geïntegreerde zonnecellen. Biobased innovaties en nieuwe materialen vanuit organische grondstoffen trekken bovendien zichtbaar een bredere en meer diverse doelgroep aan binnen technische opleidingen.

Bij de HAN University of Applied Sciences zagen we hoe MBO- en HBO-studenten samen werken aan praktijkgerichte innovaties binnen onder andere electrical engineering, automotive en bouwkunde. Studenten bouwen hier niet alleen kennis op, maar ook ondernemerschap. Via startup- en topondernemersregelingen groeien afstudeerprojecten daadwerkelijk door richting nieuwe bedrijven en toepassingen. Een mooi voorbeeld daarvan is Collectief Soepel, gestart door oud-studenten bouwkunde van de HAN. Hun circulaire Dock Office, ontwikkeld samen met partners rondom hergebruik van plastics, laat zien hoe studentprojecten kunnen uitgroeien tot serieuze ondernemingen. Ook projecten als de modulaire en biobased InfraWall maakten indruk: een multifunctionele geluidswand die niet alleen geluid absorbeert, maar ook water opvangt, biodiversiteit stimuleert en energie kan opwekken. Ontwikkeld door multidisciplinaire studententeams vanuit onder andere bouwkunde, engineering, chemie, biologie en communicatie – en inmiddels als pilot toegepast langs de snelweg.

Wat misschien nog wel het meest inspireert: hier stoppen innovaties niet na één project of schooljaar. Nieuwe studententeams bouwen voort op eerdere toepassingen. Zo ontstaat een continu lerend ecosysteem waarin onderwijs, onderzoek en praktijk elkaar versterken. De maatschappelijke opgaven waar we voor staan – energie, circulariteit, klimaatadaptatie, netcongestie – vragen niet alleen om nieuwe technologie, maar ook om nieuwe manieren van samenwerken, leren en organiseren.

Aansluitend hadden we als regionale STO-programmamanagers uit verschillende regio’s nog een waardevol verdiepend overleg over wat dit soort ecosystemen kunnen betekenen voor toekomstgericht techniek- en technologieonderwijs, hybride leeromgevingen en doorlopende leerlijnen tussen VO, MBO en HBO. Veel inspiratie om mee verder te bouwen.